Cahide Tamer Arşivi

Cahide Tamer Tarihî Yapılar Restorasyon Projeleri Koleksiyonu, Erken Cumhuriyet Dönemi’nin ilk kadın yüksek mimar ve restoratörlerinden biri olan Cahide Tamer’in (1915-2005) 1943-1974 yıllarını kapsayan kariyeri boyunca yer aldığı restorasyon projelerine ilişkin belge, yazışma, fotoğraf, çizim ve plan gibi farklı türde arşivsel materyali içerir.

2018 sonunda devri gerçekleşen koleksiyon, Koç Üniversitesi Stavros Niarchos Vakfı, Geç Antik Çağ ve Bizans Araştırmaları Merkezi (GABAM, Barış Altan) girişimiyle kızı Ayşe Nur Ökten tarafından Suna Kıraç Kütüphanesine bağışlanmıştır. Koleksiyondaki belgelerin tasnif, tanımlama (GABAM, Ali Öz) ve çeviri işlemleri 2019-2020 yılları kapsamında GABAM tarafından desteklenmiştir.

Detaylı Bilgi

Bizans Müzik Aletleri

Atina’da bulunan Müziğin Dostları Derneği ile ortaklaşa olarak GABAM, Bizans dönemi müzik aletlerine odaklanan ve 2 yıl sürecek araştırma projesini Nisan 2018’de başlattı. Projenin temel amacını, Bizans dönemi müzik aletlerine ait kapsamlı bir dokümantasyona ek olarak araştırmacılar için bir veritabanı, genel kullanıcılar için bir dijital sergi ve eğitim amaçlı uygulamaların olduğu bir web portalının tasarlanması ve geliştirilmesi oluşturmaktadır.

Detaylı Bilgi

İstanbul Kent Surları

“Tarihi Yarımada”yı çevreleyen ve günümüz İstanbul’unun en büyük mimari yapısı olan Bizans dönemi şehir surları, kentin kültürel mirasının çok önemli bir kısmını oluşturmaktadır. UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası listesinde de yer alan surların inşasına beşinci yüzyılın ilk çeyreğinde başlanmış, çeşitli dönemlerdeki eklemeler ve onarımlarla bu savunma hattı Bizans İmparatorluğu’nun başkentini yaklaşık 11 yüzyıl boyunca koruyabilmiştir. Askeri mimarinin günümüze ulaşabilmiş en önemli örnekleri arasında sayılan ve yirmi dört kilometreye ulaşan bu surların büyük bir kısmı, 250 kulesi ve 52 kapısı ile bugün ayaktadır. Bu önemli mirası belgelemek, ilgili görsel ve yazılı verileri bir araya getirerek surlarla ilgili dijital bir kaynak oluşturmak amacıyla GABAM, 2017 yılında bir proje başlatmış, projeyi yürütmek üzere arkeolog, sanat tarihçisi, tarihçi, epigrafi bilimcisi, fotoğrafçı ve çeşitli alanlardaki uzmanlardan oluşan 25 kişilik uluslararası bir ekip oluşturmuştur. İlk iş olarak surlardaki her bir duvar parçası, kule ve kapı, yaklaşık 3500 dijital fotoğraf ve 40 saatlik drone uçuşu ile fotoğraflanarak güncel durumlarıyla belgelenmiş, tanımlanıp değerlendirilerek bir envanter oluşturulmuştur. Benzer biçimde, duvarlardaki yazıtlar ve devşirme malzeme de uzmanları tarafından çalışılarak bir veri tabanında toplanmıştır. Bizans kaynakları ve Osmanlı arşivleri uzmanları tarafından taranmış, surlarla ilgili bilgiler derlenmiştir. Projenin çeşitli kısımlarıyla ilgili olarak alanlarının önde gelen isimleri tarafından makaleler yazılmıştır. Bütün bu derlenen görsel ve yazılı materyaller elektronik ortamda yer alan interaktif bir platformda paylaşılmaktadır. İstanbul Surları Projesi canlı bir proje olup her zaman yeni verilerle güncellenebilecektir.

Türkiye’de Bir Bizansçı Olmak: Bir Sözlü Tarih

Bizans araştırmaları, Türkiye’deki üniversitelerde akademik disiplin olarak yirminci yüzyılın ortalarında başladı ve yeni binyılda iyice gelişti. Bu proje, Türkiye’de Bizans araştırmaları tarihine ışık tutacak kurumsal bir bellek yaratmayı amaçlıyor. Türkiye’de Bizans’a dair akademik araştırmaların başlangıcına şahit olmuş, ilerlemesine katkıda bulunup yön vermiş olan bilim insanları ile sözel tarih mülâkatları yapıldı. Araştırmacılar, bu mülâkatların videoları ile Türkçe ve İngilizce metinlerine GABAM’ın internet sitesinden erişebilecek. Bunun yanı sıra, projeyi tanıtmak üzere mülâkatlardan seçmeler içeren kısa bir video kolajı da hazırlanacak. Bugüne kadar Türk bilim insanları ile yapılan 25 mülâkatın videosu hâlen post prodüksiyon aşamasında. Bu çalışma tamamlandığında Türkiye’de Bizans araştırmalarının tarihine dair değerli bir derleme olacak.

Bizans Anıtları Fotoğraf Arşivi Projesi

İstanbul’daki Bizans anıtlarına ait bir dijijal fotoğraf arşivi oluşturma projesidir. Arşivin çekirdeğini Tarihi Yarımada’daki anıtlar oluşturmaktadır. Arşive ile ilgili detaylı bilgiye aşağıki linkten ulaşılabilir.

Detaylı Bilgi

İstanbul Bodrum Camisi ve Rotundasının Belgelenmesi

İstanbul’un en eski mimari strüktürü olan rotunda Roma dönemine ait bir yapıdır. Bodrum Camisi olarak kullanılan Myraleion manastırı ve imparator Romanos I. Lekapenos’un saray kompleksine bitişik olan rotunda, mimari olarak Roma’daki Panteon’a benzemektedir. Yapının kubbesi yıkıldıktan sonra Bizans döneminde sütun dizilerinin taşıdığı tonozlarla örtülerek manastır ve sarayın su ihtiyacını karşılamak üzere sarnıca dönüştürülmüştür. Daha önce iç mekanı çarşı olarak kullanılan rotunda, 2018 yılının başlarında restorasyon amacıyla boşaltılana kadar mimari olarak belgelenememişti. Boşaltıldığı haberi aldıktan sonra, GABAM harekete geçmiş ve hem rotunda hem de Myraleion kilisesi rölöveleri alınmış, rotundanın detaylı fotoğrafları çekilmiştir. Rotundada ilk kez gerçekleştirilen bu belgeleme çalışması, hazırlanmakta olan yayında kullanılacaktır.

Damatrys Sarayı’nın Belgelenmesi

Konstantinopolis’in Asya Yakası’nda Bizans imparatorlarının yazlık sarayı olan, İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından 2012 yılından beri kazı çalışmaları yürütülen yapının belgelenmesi 2016 yılında GABAM tarafından gerçekleştirildi. Yaklaşık 5500 m2’lik bu alan İstanbul’da kazısı gerçekleştirilen en geniş arkeolojik alanlardan biridir. Yapı 32 günlük saha ve 67 günlük ofis çalışması ile lazer tarayıcı ile belgelendi. Kazı sonuçlarının GABAM ile İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin ortaklığında 2021 yılında yayınlanması planlanmaktadır.